Adalet mi dediniz?




   “Bir ber­ber, bir bah­çı­van ve mes­le­ği bi­lin­me­yen bir baş­ka­sı Lu-İnanna isim­li ta­pı­nak gö­rev­li­si­ni öl­dü­rür­ler. Ka­til­ler, be­lir­til­me­yen bir ne­den­le, kur­ba­nın Nin-Da­da adın­da­ki ka­rı­sı­na ko­ca­sı­nı öl­dür­dük­le­ri­ni haber ve­rir­ler. Garip bir bi­çim­de, kadın on­la­rın sır­rı­nı sak­lar ve yet­ki­li­le­re bil­dir­mez.
   Ci­na­yet, Kral Ur-Ni­nur­ta’ya baş­ken­ti İsin’de bil­di­ri­lir. Ve dava Nip­pur’daki mah­ke­me iş­le­vi gören Yurt­taş­lar Mec­li­si’nin önüne çı­ka­rı­lır.
   Mec­lis üyesi 9 kişi, yal­nız­ca üç ka­ti­lin değil, ka­dı­nın da ce­za­lan­dı­rıl­ma­sı ge­rek­ti­ği­ni sav­la­ya­rak suçlu sa­yı­sı­nı ar­tı­rır­lar. Yani ka­dı­nı sus­tu­ğu için suç or­ta­ğı kabul eder­ler.
   Ka­dı­nın sa­vun­ma­sı­nı üst­le­nen mec­li­sin iki üyesi onun ci­na­yet­te yer al­ma­dı­ğı­nı ve ceza al­ma­ma­sı ge­rek­ti­ği­ni öne sü­rer­ler.
   Mah­ke­me iki üye­nin gö­rü­şü­ne ka­tı­lır. Ko­ca­sı sağ­lı­ğın­da bu ka­dı­nın ge­rek­sin­me­le­ri­ni kar­şı­lar gibi gö­rün­me­di­ğin­den sus­kun kal­ma­sı­nı haklı gö­rür­ler Mah­ke­me ‘Ger­çek ka­til­le­rin ce­za­sı­nın in­fa­zı­na’ ifa­de­siy­le so­nu­cu açık­lar. So­nuç­ta üç katil, mak­tul Lu-İnanna’nın is­kem­le­si­nin önün­de infaz edi­lir­ler.”
   Bu bir hi­kâ­ye değil... Tab­let üze­ri­ne Sümer di­lin­de ya­zıl­mış bir ci­na­yet mah­ke­me­si­nin kaydı. Tab­let, Chi­ca­go Üni­ver­si­te­si Doğu Ens­ti­tü­sü ve Pennsyl­va­nia Üni­ver­si­te Mü­ze­si’nin 1950’de yap­tı­ğı ortak bir ka­zı­da çı­ka­rıl­mış. Çe­vi­ri­yi Thor­kild Ja­cob­sen ile Sa­mu­el Noah Krmer (Alın­tı yap­tı­ğım Tarih Sümer’de Baş­lar ki­ta­bı­nın ya­za­rı Sü­me­ro­log) yap­mış­lar.
   Kra­mer şöyle diyor: “Tab­let­te­ki Sü­mer­ce söz­cük ve deyim­le­rin ba­zı­la­rı­nın çe­vi­ri­si hâlâ kuş­ku­lu ol­mak­la bir­lik­te, met­nin genel an­la­mı ol­duk­ça ke­sin­dir. Tab­le­tin bir kö­şe­si kı­rık­tı, ancak eksik sa­tır­lar Üni­ver­si­te Mü­ze­si’nin daha ön­ce­ki ka­zı­sın­da Nip­pur’dan çı­kar­dı­ğı, aynı met­nin bir başka kop­ya­sı­nın küçük bir par­ça­sın­dan ta­mam­la­na­bil­di. Aynı ka­yıt­tan iki kopya bu­lun­muş ol­ma­sı ‘Sus­kun Kadın’ da­va­sın­da Nip­pur Mah­ke­me­si’nin al­dı­ğı ka­ra­rın, bizim Ana­ya­sa Mah­ke­me­le­ri­mi­zin al­dı­ğı bir karar gibi, bütün Sümer hukuk çev­re­le­rin­de örnek bir dava ola­rak ta­nın­dı­ğı­nı gös­te­rir.”
   Olay ta­ri­hi­ni de ve­re­yim: Mi­lat­tan önce 1850 do­lay­la­rın­da, yani 3.865 yıl önce alın­mış bir mah­ke­me ka­rı­rı­dır bu!
   Sü­me­ro­log Kra­mer bu çe­vi­ri­yi yap­tık­tan sonra, ben­zer bir du­rum­da çağ­daş bir mah­ke­me­nin ve­re­ce­ği ka­rar­la kar­şı­laş­tır­ma­nın ye­rin­de ola­ca­ğı­nı dü­şün­müş. Çe­vi­ri­yi za­ma­nın Pennsyl­va­nia Üni­ver­si­te­si Hukuk Fa­kül­te­si De­ka­nı olan Owen J. Ro­berts’a gön­de­rip gö­rü­şü­nü sor­muş. “Yanıt son de­re­ce il­ginç­ti” diyor Kra­mer ve devam edi­yor: “Bu da­va­da çağ­daş ha­kim­le­rin Sü­mer­li mes­lek­taş­la­rıy­la hem­fi­kir ol­duk­la­rı­nı ve ka­ra­rın aynı ola­ca­ğı­nı bil­dir­di. Ro­berts aynen şun­la­rı söy­le­di. Bizim ya­sa­la­rı­mı­za göre ka­dı­nın olay son­ra­sı suç or­tak­la­rıy­la suç­la­na­bil­me­si için ci­na­ye­tin iş­len­miş ol­du­ğu­nu bil­me­si ye­ter­li de­ğil­dir; suç­lu­yu gör­me­si, onu teş­vik et­me­si ya da yar­dım etmiş ol­ma­sı ge­re­kir.”
Tam bu nok­ta­da çivi ya­zı­sıy­la Sümer tab­let­le­ri­ne ya­zıl­mış mah­ke­me ka­ra­rı­nın çe­vi­ri­sin­den bir böy­lü­mü aynen bu­ra­ya almak is­te­rim:
   “... İnsan öl­dü­ren­le­rin ya­şa­ma­ya (hakkı) yok­tur. Bu üç adam ve kadın, Lu­ga­la­pin­du oğlu, ni­şak­ku gö­rev­li­si Lu-İnanna’nın is­kem­le­si­nin önün­de öl­dü­rül­me­li­dirler.”
   (O zaman) Ni­nur­ta’nın..-gö­rev­li­si Şu..-li­lum (ve) bah­çı­van Ubar-Sin (Mec­li­se) dönüp şöyle de­di­ler: 
   “Kabul, Lu-Ni­nur­ta kızı Nin-Da­da’nın ko­ca­sı öl­dü­rül­müş­tür (ama) kadın öl­dü­rül­me­si ge­rek­ti­recek ne yaptı ki?”
(Sonra) Nip­pur Mec­li­si (üye­le­ri) (on­la­ra) dönüp şöyle dedi:
   “Ko­ca­sı­nın ge­çi­mi­ni sağ­la­ma­dı­ğı bir kadın –ko­ca­sı­nın düş­man­la­rı­nı ta­nı­dı­ğı­nı ve ko­ca­sı öl­dü­rül­dük­ten sonra ko­ca­sı­nın öl­dü­rül­dü­ğü­nü işit­ti­ği­ni kabul ede­lim- niye onun­la il­gi­li sus­kun­lu­ğu­nu ko­ru­ma­sın ki? Ko­ca­sı­nı o mu öl­dür­dü? (Asıl) ka­til­le­rin ce­za­lan­dı­rıl­ma­sı yeter.”
   Nip­pur Mec­li­si’nin ka­ra­rı­na uygun ola­rak, Lu-Sin oğlu Nan­na-sig, Ku­nan­na oğlu ber­ber Ku-En­lil ve Ad­da-Kal­la’nın kö­le­si bah­çı­van En­lil-en­nam öl­dü­rül­mek üzere (cel­la­ta) tes­lim edil­di­ler.
   (Bu) Nip­pur Mec­li­si ta­ra­fın­dan gö­rü­len bir da­va­dır.”
   De­ğer­li okur­lar,
   Bu dava (Henüz daha es­ki­si bu­lun­ma­dı­ğı için) ta­ri­hin ka­yıt­la­ra geç­meş ilk da­va­sı ola­rak kabul edi­li­yor.
   Yak­la­şık 3.865 yıl ön­ce­si alı­nan bu ka­rar­la gü­nü­müz Tür­ki­ye­si’nde alı­nan veya alın­ma­yan mah­ke­me ka­rar­la­rı ara­sın­da bir kı­yas­la­ma yap­ma­ya ne der­si­niz?
   Ör­ne­ğin Deniz Fe­ne­ri, Bal­yoz, Er­ge­ne­kon; sav­cı­sı do­ku­zun­cu kez de­ğiş­ti­ri­len Ber­kin Elvan da­va­la­rı ile kar­şı­laş­tır­sak nasıl bir yo­rum­da bu­lu­na bi­li­riz?
   Geç­miş si­ya­si da­va­lar ve ar­dın­dan gelen idam­lar (Men­de­res, Po­lat­kan, Zorlu; Gez­miş, Ars­lan, İnan; yaşı bü­yü­tü­le­ren da­ra­ğa­cı­na çı­ka­rı­lan Erdal Eren) eğer kı­rın­tı­sı kal­dıy­sa, vic­dan­la­rı sız­lat­mı­yor mu?





Diğer Yazıları
  • PAYLAŞ
  • İzlenme : 1159