• Ana Sayfa
  • »
  • Fın­dı­ğın pat­ro­nu kim?

Fın­dı­ğın pat­ro­nu kim?


Fın­dık fi­yat­la­rı­nın düş­tü­ğü şek­lin­de ha­ber­ler yer alı­yor ga­ze­te­ler­de… 

2 Eylül Pa­zar­te­si iti­ba­rıy­la 50 ran­dı­man fın­dık 14,2 lira… Bir ön­ce­ki hafta ser­best pi­ya­sa­da 15 lira 25 ku­ruş­tu. Kilo başı 1 lira 5 kuruş.

Tan­ta­nay­la ilan edi­len mik­tar çok mu yük­sek­ti de fi­yat­lar dü­şü­şe geçti?

Fın­dık­ta yıl­lar­dır bir oyun var ve et­ki­li yet­ki­li kim varsa bunu sey­re­di­yor. Hemen ta­ma­mı ihraç edi­len bu ürün, nasıl olu­yor da üre­ti­ci­yi mem­nun et­mek­ten uzak ka­lı­yor, an­la­şı­lır gibi değil doğ­ru­su.

Geç­miş yıl­lar­da üre­ti­ci fın­dı­ğı­nı kaça sa­tı­yor­du? Fın­dı­ğın dolar kar­şı­sın­da de­ğe­ri neydi?

Bu iki so­ru­nun ya­nı­tı­nı bulup bu günle kar­şı­laş­tır­dı­ğı­mız­da, or­ta­ya çıkan tablo iç ka­rar­tı­cı­dır.

Ekim 2015’te hem Ye­ni­ha­ber’e hem de Ka­ra­su Haber’e ‘Fer­re­ro’nun Fendi ve Zapsu’ baş­lık­lı bir yazı yaz­mış­tım. Ar­şiv­den bulup bir kez daha oku­dum.

Bazı bö­lüm­le­ri tane tane ak­ta­rı­yo­rum ki, iyice an­la­şıl­sın.

“Ağus­tos 2014’te dolar 2,15; fın­dık taban fi­ya­tı or­ta­la­ma 13 li­ray­dı…

Yani 1 kilo fın­dık 6 dolar edi­yor­du. 

Ağus­tos 2018’de dolar kuru 6 lira… 

Fın­dık taban fi­ya­tı 12 lira; 1 kilo fın­dık 2 dolar…”

2 Eylül 2019’da dolar 5 lira 82 kuruş. Bir kilo fın­dık ancak 2,5 do­lar­dır.

2014’ten 2019’a geçen beş yılda üre­ti­ci­nin kilo başı kaybı tam 3,5 dolar edi­yor.

Hesap or­ta­da; fın­dık fi­ya­tı son beş yılda do­la­ra en­deks­li bir seyir iz­le­sey­di bu gün bir kilo fın­dı­ğın Türk pa­ra­sıy­la 34 li­ra­nın üs­tün­de ol­ma­sı ge­re­ki­yor­du.

Her fın­dık üre­ti­ci­si şu so­ru­yu lüt­fen kendi ken­di­ne sor­sun: 

‘5 yılda üre­ti­ci aley­hi­ne olu­şan kilo başı 20 li­ra­lık fark kimin ce­bi­ne aktı?’

Üs­te­lik gübre, mazot, ilaç, kireç, patoz, tımar ve top­lat­ma ma­li­yet­le­ri kat be kat art­mış­ken…

Şimdi şu bö­lü­mü dik­kat­le oku­yun ve neler olup bit­ti­ği­ni an­la­yın.


7 Tem­muz 2014’te Oltan Gıda, İtal­yan çi­ko­la­ta devi Fer­re­ro Grubu’na sa­tıl­dı.

Tarım ko­nu­la­rın­da­ki araş­tır­ma­la­rıy­la ta­nı­nan Ali Ekber Yıl­dı­rım aynı gün ka­le­me al­dı­ğı ma­ka­le­sin­de şun­la­rı yaz­mış­tı:

“Tür­ki­ye’nin fın­dık devi Oltan Gıda, İtal­yan çi­ko­la­ta devi Fer­re­ro Grubu’na sa­tıl­dı. 2002 yı­lın­dan bu yana fın­dık­ta ih­ra­cat şam­pi­yo­nu olan, son 500 büyük sa­na­yi ku­ru­lu­şu araş­tır­ma­sın­da 55. sı­ra­da yer alan Oltan Gıda’nın, Tür­ki­ye’nin en büyük fın­dık alı­cı­sı olan Nu­tel­la ve Kin­der’in üre­ti­ci­si Fer­re­ro’ya sa­tıl­ma­sı dünya fın­dık pi­ya­sa­sı­nı ve çi­ko­la­ta sek­tö­rü­nü doğ­ru­dan et­ki­le­me­si bek­le­ni­yor.”

Yıl­dı­rım’ın ön­gö­rü­sü doğru çıktı.

2014’te 6 do­lar­dan alıcı bulan 1 kilo fın­dık, Tür­ki­ye’nin en büyük ih­ra­cat­çı­sı yerli ve milli Oltan Gıda’nın İtal­yan Fer­re­ro’ya sa­tı­şın­dan sonra adım adım ge­ri­le­ye­rek şu anda 2,5 dolar se­vi­ye­si­ne indi.

Bu durum, adım adım uy­gu­la­ma­ya ko­nu­lan bi­linç­li ve plan­lı bir fiyat dü­şür­me po­li­ti­ka­sı­dır. 

Fer­re­ro artık Tür­ki­ye’deki fın­dık pi­ya­sa­sı­nın tar­tış­ma­sız li­de­ri­dir. Kimse tan­ta­nay­la açık­la­nan taban fi­yat­la­rı­na kan­ma­sın. Tümü al­dat­ma­ca­dır ve Fer­re­ro’nun onay­la­ma­dı­ğı hiç­bir fiyat ge­çer­li de­ğil­dir.

Fer­re­ro bu gü­cü­nü de, gö­re­vi üre­ti­ci­nin hak­kı­nı ko­ru­mak olan Zi­ra­at Oda­la­rı başta olmak üzere diğer sivil top­lum ku­ru­luş­la­rı­nın do­lay­lı des­te­ğin­den al­mak­ta­dır.

Zi­ra­at oda­la­rı baş­kan­la­rı­nın, üre­ti­ci­nin gün­den güne ka­zık­lan­dı­ğı ger­çe­ği­ni bil­dik­le­ri halde pat­lat­tık­la­rı “Fi­ya­tı fev­ka­la­de bu­lu­yo­ruz” yollu de­meç­le­ri­ne bakın, ne demek is­te­di­ği­mi an­lar­sı­nız!

Avans verin borç 

erteleyin indirmesin

Her yıl ziraat odaları ve ilgili ilgisiz kişilerce tekrarlanan bir bir söylem var:

“Üretici fındığı erkenden pazara indirmesin! O zaman fiyat düşmezmiş.

Emriniz olur da vadesi gelmiş banka borcun; mobilyacı, kuyumcu, düğün salonu borcunu kim ödeyecek bu üreticinin? 

Ziraat odaları akıl vereceğine üreticinin borçlarını hiç değilse Ekim sonuna kadar erteletecek bir formül bulsun!

O YEMEKLERİ KİMLER YEDİ?

31 Ara­lık’ta se­çi­len yeni mec­li­sin ilk aylık ola­ğan top­lan­tı­sın­da al­dı­ğı ‘son 10 yıl­lık be­le­di­ye mali he­sap­la­rı­nın in­ce­len­me­si’ ka­ra­rı, Hukuk Ko­mis­yo­nu ta­ra­fın­dan 5 ayda so­nuç­lan­dı­rıl­dı.

10 baş­lık al­tın­da top­la­nan usul­süz­lük id­di­ala­rı sürp­riz değil. En azın­dan, 2015 yılı Ara­lık ayın­dan beri be­le­di­ye­nin ak­çe­li uy­gu­la­ma­la­rın­dan kuşku duyan biri ola­rak benim açım­dan hiç şa­şır­tı­cı değil. 

İddia edi­yo­rum; ko­mis­yon ra­po­ru­na da­ya­nak oluş­tu­ran bilgi ve bel­ge­ler, son beş yıl­dır

Ka­ra­su Haber Ga­ze­te­si’nin say­fa­la­rı­na yan­sı­yan haber ve yo­rum­lar­la büyük oran­da ça­kı­şa­cak­tır.

Bunu övü­ne­rek değil, tam ter­si­ne büyük bir üzün­tü du­ya­rak dile ge­ti­ri­yo­rum.

Mec­li­se su­nu­lan ve ba­sı­na da lüt­fe­di­len rapor öze­tin­de, usul­süz­lük id­di­ala­rı­nın öz­ne­si ol­du­ğu öne sü­rü­len ki­şi­le­rin isim­le­ri giz­len­miş. Mes­le­ği avu­kat­lık olan bir be­le­di­ye baş­ka­nı­nın ter­si­ni yap­ma­sı zaten dü­şü­nü­le­mez­di.

Ko­mis­yon ra­po­ru an­la­dı­ğı­mız ka­da­rıy­la İçiş­le­ri Ba­kan­lı­ğı’na gön­de­ri­lecek ve ba­kan­lık da muh­te­mel­dir ki yasa ge­re­ği bir ön in­ce­le­me baş­la­ta­cak.

Benim bu sü­reç­le il­gi­li söy­le­ye­ce­ğim şudur: “Ger­çek­le­rin or­ta­ya çık­ma­sı an­la­mın­da hiç­bir umu­dum yok!”

Do­la­yı­sıy­la mec­li­sin, ko­mis­yo­nun ve do­la­yı­sıy­la 10 yıl­dır ay­yu­ka çıkan yol­suz­luk id­di­ala­rı­nın or­ta­ya çı­ka­rıl­ma­sı için çaba gös­te­ren­le­rin büyük bir hayal kı­rık­lı­ğı­na uğ­ra­ya­ca­ğı id­di­asın­da­yım.

Basit bir örnek ve­re­yim…

Siz­ler ga­ze­te­mi­zin eli­niz­de­ki sa­yı­sı­nı okur­ken Ka­ra­su As­li­ye Ceza Mah­ke­me­si’nde bir dava gö­rü­lü­yor ola­cak. Hani şu “İha­le­ye Fesat Ka­rış­tır­ma” da­va­sı… 

Devam et­ti­ği için yorum yap­mı­yo­rum. Sa­de­ce şu ka­da­rı­nı söy­le­ye­yim. Da­va­nın açıl­dı­ğı gün­den iti­ba­ren yar­gı­la­nan be­le­di­ye­nin her dü­zey­de­ki yö­ne­ti­ci­le­ri­nin sa­vun­ma­la­rı­nı üst­le­nen avu­kat, şu anda da­va­ya mü­da­hil ola­ca­ğı­nı açık­la­yan yeni yö­ne­ti­min de ma­aş­lı avu­ka­tı, iyi mi?

Benim aklım bu çe­liş­ki­ye bas­mı­yor. Buna siz ister pa­ra­doks deyin ister ok­si­mo­ron deyin; ger­çek ne yazık ki böy­le­dir.

Ge­çe­lim…

Hukuk Ko­mis­yo­nu ra­po­run­da dik­kat çeken bir usul­süz­lük id­di­ası var: “31 Mart se­çim­le­ri­ne 15 gün kala baş­la­yan bir dizi toplu ye­me­ğin fa­tu­ra­sı­nın be­le­di­ye­ye yük edil­di­ği” şek­lin­de…

O gün­le­ri si­ya­se­te yakın duran her­kes gibi biz­ler de ha­tır­lı­yo­ruz. 

Parti de­ğiş­tir­me­yi üze­ri­ne kı­zıl­cık dam­la­sı düşen ti­şör­tü­nü de­ğiş­tir­mek­le eş­de­ğer gören bir si­ya­set­çi­miz, son par­ti­sin­den aday gös­te­ril­me­di­ği için karar kıl­dı­ğı yeni ce­nah­ta­ki fa­ali­yet­le­ri sı­ra­sın­da üst üste ye­mek­ler ver­miş­ti. Bu ye­mek­ler, özel­lik­le yeni par­ti­si­ne yeni ka­tı­lan başka çiz­gi­de­ki si­ya­set­çi­le­rin ta­nı­tı­mı için­di.

Doğal ola­rak de­di­ko­du­lar ay­yu­ka çıktı. “Ye­mek­le­ri dü­zen­le­yen baş­ka­sı, fa­tu­ra­yı öde­yen be­le­di­ye” iti­raz­la­rı oldu.

Bu de­di­ko­du­la­rın öz­ne­si olan iki si­ya­set­çi yan­lış ha­tır­la­mı­yor­sam (ve çok haklı ola­rak) “Top­lan­tı­la­rı biz dü­zen­le­dik, yemek pa­ra­la­rı­nı biz öde­dik” açık­la­ma­la­rı yap­tı­lar. 

Demem şudur…

Mec­lis Hukuk Ko­mis­yo­nu ra­po­run­da, bu tür ye­mek­le­rin ok­ka­lı fa­tu­ra­la­rı­nın be­le­di­ye­ye ke­sil­di­ği id­di­asın­da… Öy­ley­se bu eleş­ti­ri­ler­de he­de­fe ko­nu­la­ca­ğı belli olan ki­şi­le­rin so­ruş­tur­ma so­nu­cu­nu bek­le­me­den yeni birer açık­la­ma yapıp en azın­dan fa­tu­ra­la­rı ibraz et­me­le­ri ge­re­ki­yor.

Diğer Yazıları
  • PAYLAŞ
  • İzlenme : 90