SON DAKİKA

Pazaryeri taşınıyor mu?          Karasu Ortaokulu 56 Mezunları iftarda buluştu          Karasu TEOG'da il ikincisi oldu          CHP'nin iptal başvurusu reddedildi          İzinsiz kazıya suçüstü          Eyüp Bey Karasu'yu çok sevdi!          Selçuk Kadı anıldı          Selçuk Kadı'yı anıyoruz          Anket         


Bugün: 23.06.2018
  • Ana Sayfa
  • »
  • Ro­bot­la­ra ah­la­ki de­ğer­ler yük­le­necek

Ro­bot­la­ra ah­la­ki de­ğer­ler yük­le­necek


   Ro­bot­lar sa­na­yi­de kul­la­nı­lı­yor. Ön­ce­den kod­la­nan ko­mut­la­ra uygun bir şe­kil­de ha­re­ket ede­rek üre­tim aşa­ma­sın­da yer alı­yor­lar. (*)
   Ancak bilim in­san­la­rı­nı en­di­şe­len­di­ren bir durum söz ko­nu­su…
   Ya robot hata ya­par­sa…
   Ni­te­kim yap­mış…
   Tem­muz ayı­nın baş­la­rın­da Al­man­ya’daki Volk­s­wa­gen fab­ri­ka­sın­da ça­lı­şan iş­çi­ler­den biri oto­mo­tiv mon­taj hat­tın­da­ki bir robot ta­ra­fın­dan öl­dü­rül­dü. Ro­bo­tun iş­çi­yi sı­kı­ca kav­ra­ya­rak metal bir lev­ha­ya yas­la­dı­ğı ve iş­çi­nin göğüs ka­fe­si­ni eze­rek ölü­mü­ne neden ol­du­ğu an­la­şıl­dı.
   1979 yı­lın­da bir Ford Motor iş­çi­si de robot ta­ra­fın­dan öl­dü­rül­müş­tü.
   Öl­dü­ren ro­bot­lar ‘aptal’ di-ye ni­te­le­ni­yor. Ken­di­le­ri­ne yük­le­nen prog­ram­la ha­re­ket edi­yor­lar. Se­çe­nek şans­la­rı yok. Öl­dür­me iş­le­mi­nin kod­la­ma­da­ki ko­mut­lar­da­ki kar­ma­şa­dan kay­nak­lan­dı­ğı sa­nı­lı­yor.
   Robot bi­li­mi ge­li­şi­yor. Ya-kın bir ge­le­cek­te ken­di­le­ri­ne daha fazla özerk­lik prog­ra­mı yük­len­miş ro­bot­lar gün­lük ya­şam­da görev ala­cak.
   Özerk­lik, iki­lem kar­şı­sın­da se­çe­nek kul­lan­ma hak­kı­dır.
Bu ne­den­le, bir­den fazla se­çe­nek­le karşı kar­şı­ya kalan ro­bot­la­rın yük­le­nen prog­ram­dan şaş­ma­dan doğru karar ve­re­bil­me­si ko­nu­sun­da bilim in­san­la­rı kafa pat­la­tı­yor.
   İşte bu­ra­da “Robot ah­la­kı” ko­nu­su dev­re­ye gi­ri­yor.
Bu ko­nuy­la il­gi­li bir deney var.
   Nao ti­ca­ri bir robot; in­san­la­ra ilaç­la­rı­nı al­ma­la­rı­nı ha­tır­la­tı­yor. Eğer hasta ilacı al­ma­mak için di­re­tir­se Nao ne ya­pa­cak? İlacı al­ma­yan hasta zarar gö­recek. Nao ısrar eder­se ‘aptal robot’ ta­nı­mı­na gi­recek; yani ‘özerk­li­ği­ni’ kay­be­decek.
   Nao’yu bu aç­maz­dan kur­tar­mak için Susan Leigh An­der­son ve eşi bil­gi­sa­yar uz­ma­nı Mic­ha­el An­der­son ça­lış­ma­lar ya­pı­yor. Bi­yo-etik­çi­le­rin zarar ver­mek/ fayda sağ­la­mak gibi çe­liş­ki­li du­rum­lar­da ne yap­tık­la­rı­nı araş­tı­rıp be­lir­li bir kalıp bu­lun­ca­ya kadar vaka ör­nek­le­ri­ni ka­te­go­ri­ze et­ti­ler. Elde et­tik­le­ri al­go­rit­ma­la­rı yeni bir ko­şul­la karşı kar­şı­ya kalan ro­bot­la­ra yol gös­ter­me­si için yük­le­di­ler.
   Bu ça­lış­ma son­ra­sı Nao’nun ah­la­ki ka­rar­lar al­ma­sı bek­le­ni­yor.
   Ko­nu­nun bizi il­gi­len­di­ren ta­ra­fı­na ge­lir­sek…
   Ör­ne­ğin, ro­bot­la­rın Tür­ki­ye’de si­ya­si ve ti­ca­ri alan­da görev al­dı­ğı­nı dü­şü­ne­lim.
   (Gerçi olmaz ya, hadi oldu di­ye­lim!) 
   Robot bir ba­ka­nın ti­ca­ret­le uğ­ra­şan robot oğlu, evin­de para sayma ma­ki­ne­le­ri ve para ka­sa­la­rıy­la ya­ka­lan­dı­ğın­da ve bunun bir rüş­vet iliş­ki­si ol­du­ğu kuş­ku­su or­ta­ya çık­tı­ğın­da ba­ba-oğul sa­vun­ma­la­rı­nı hangi prog­ram­la yap­ma­lı?
   Basit prog­ram­la mı, ah­la­ki de­ğer­ler içe­ren prog­ram­la mı?
   Bu konu hak­kın­da en ince ay­rın­tı­sı­na kadar bilgi edi­nen va­tan­daş, ken­di­si­ni tek prog­ra­ma kur­gu­lan­mış robot ye­ri­ne koyup ‘ben işime ba­ka­rım?’ mı de­me­li, yoksa robot bakan ve robot oğ­lu­na ah­la­ki değer prog­ra­mı yük­len­me­sin­de ıs­rar­cı mı ol­ma­lı?
   Bris­tol Ro­bo­tik La­bo­ra­tu­va­rı’ndan Alan Win­fi­eld, A-ro­bo­tu bir de­li­ğin içine düş­mek üzere ol­du­ğu­nu gör­dü­ğü, in­sa­nı tem­sil eden H-ro­bo­tun önüne geçip onu kur­tar­mak üzere prog­ram­la­mış.
A robot her se­fe­rin­de H’yi de­lik­ten düş­mek­ten kur­tar­mış.
Win­fi­eld, de­ne­yin bir son­ra­sın­da H-ro­bot sa­yı­sı­nı ikiye çı­kar­mış.
   Gö­rül­müş ki A-ro­bot sa­de­ce bir H-ro­bo­tu kur­ta­rı­yor.
   Sonuç bu olun­ca;
   Sa­de­ce prog­ra­mın­da yer alan ro­bot­la­rı kur­ta­ra­bi­len (mesela oğullarını) ahlak ek­si­ği si­ya­si ro­bot­la­rın, biz­le­ri de de­li­ğe düş­mek­ten kur­tar­ma­sı­nı bek­le­yen ça­re­siz ro­bot­lu­ğa evet mi, hayır mı?
(*) Kyn.: R. Os­kay-CBT, 1480) 













Diğer Yazıları
  • PAYLAŞ
  • İzlenme : 1073