SON DAKİKA

Pazaryeri taşınıyor mu?          Karasu Ortaokulu 56 Mezunları iftarda buluştu          Karasu TEOG'da il ikincisi oldu          CHP'nin iptal başvurusu reddedildi          İzinsiz kazıya suçüstü          Eyüp Bey Karasu'yu çok sevdi!          Selçuk Kadı anıldı          Selçuk Kadı'yı anıyoruz          Anket         


Bugün: 22.10.2019

Taban fiyatın güzelleme!


Fın­dık taban fi­ya­tı açık­lan­dı; böl­ge­miz­de 16,5 lira. Geçen se­zo­nun or­ta­la­ma­sı 13 li­ray­dı. Artış oranı yüzde 27 ci­va­rın­da.

Zi­ra­at Oda­la­rı Baş­kan­la­rı açık­la­ma yaptı: “Se­vin­di­ri­ci ge­liş­me”, Dev­let çift­çi­ye sahip çıktı”, “Çift­çi olum­lu kar­şı­la­dı.” Fis­ko­bir­lik ise “Tak­di­re şayan” ya­kış­tır­ma­sı­nı uygun bul­muş!
Arada, “Daha fazla bek­li­yor­duk” türü çat­lak ses­ler de çı­kı­yor!
Ka­mu­oyun­da fi­ya­tın düşük ola­ca­ğı şek­lin­de bir algı hâ­kim­di. Ekrem İma­moğ­lu rüz­gâ­rı ile ik­ti­dar par­ti­si için­de baş­la­yan ‘ikiz doğum san­cı­la­rı’ taban fi­ya­tı­nın hasat baş­la­ma­dan açık­lan­ma­sı­nın yo­lu­nu açtı.
Şimdi TMO fın­dık alım şart­la­rı­nı açık­la­ya­cak. Fın­dı­ğın net fi­ya­tı o zaman belli ola­cak.
Ser­best pi­ya­sa­nın şe­kil­len­me­si bu şart­la­ra bağlı… Sto­paj ke­sin­ti­si ne kadar? TMO alım mer­ke­zi veya mer­kez­le­ri­ni ne­re­le­re ku­ra­cak? Alım­da kota var mı? Bun­lar bi­lin­me­yen­ler.
Ka­ra­su’daki bazı tüc­car­lar­la ko­nuş­tum. “Açık­la­ma­nın pi­ya­sa­da­ki kar­şı­lı­ğı 15 li­ra­dır” di­yor­lar. Tür­ki­ye dı­şın­da fın­dık üre­ten bazı ül­ke­ler­de­ki re­kol­te dü­şü­şü ve bizim re­kol­te­nin bek­len­ti­le­rin al­tın­da kal­ma­sı gibi et­ken­ler fi­ya­tı bir mik­tar yük­sel­te­bi­lir. 
Üre­ti­ci ise “20 lira ol­say­dı iyiy­di ama buna da şükür” diyor. 
Bana so­rar­sa­nız, 15 Ekim 2018’de ka­le­me al­dı­ğım “Fer­re­ro’nun fendi” baş­lık­lı ya­zım­da­ki gö­rüş­ler­den milim sap­mış de­ği­lim. 
Orada bazı kar­şı­laş­tır­ma­lar yap­mış­tım. 
Ağus­tos 2014’te dolar kuru 2,15; fın­dık taban fi­ya­tı or­ta­la­ma 13 li­ray­dı… Yani 1 kilo fın­dık 6 dolar edi­yor­du.
Taban fi­ya­tın açık­lan­dı­ğı gün dolar kuru 5.67; yani bir kilo fın­dık 2,91 dolar edi­yor.
2014-2019 ara­sın­da­ki yıl­la­ra ba­kı­yo­ruz. 2015’te bir kilo fın­dık 3.96, 2016’da 3.38, 2017’de 2.90, 2018’de 1.98 dolar. 
Yani ön­ce­ki beş yılın or­ta­la­ma­sı 3.64 dolar. Bu he­sa­ba göre bu gün fın­dı­ğın en az 20 lira ol­ma­sı ge­re­kir­di.
2014’te 6 do­la­ra kadar tır­ma­nan fın­dık neden iz­le­yen yıl­lar­da te­pe­tak­lak oldu? 
Bu so­ru­nun ya­nı­tı 7 Tem­muz 2014’te ulu­sal ga­ze­te­le­rin say­fa­la­rı­na düşen şu ha­ber­de giz­li­dir: “Oltan Gıda, İtal­yan çi­ko­la­ta devi Fer­re­ro Grubu’na sa­tıl­dı.”
Tarım ya­za­rı Ali Ekber Yıl­dı­rım aynı gün şun­la­rı söy­lü­yor­du:
“Tür­ki­ye’nin fın­dık devi Oltan Gıda, 2002 yı­lın­dan bu yana fın­dık­ta ih­ra­cat şam­pi­yo­nu­dur. 500 büyük sa­na­yi ku­ru­lu­şu araş­tır­ma­sın­da 55. sı­ra­da yer alan Oltan Gıda’nın, Tür­ki­ye’nin en büyük fın­dık alı­cı­sı olan Nu­tel­la ve Kin­der’in üre­ti­ci­si Fer­re­ro’ya sa­tıl­ma­sı dünya fın­dık pi­ya­sa­sı­nı ve çi­ko­la­ta sek­tö­rü­nü doğ­ru­dan et­ki­le­ye­cek­tir”
İzaha gerek var mı? Oltan’ın sa­tı­şın­dan iti­ba­ren Ka­ra­de­niz­li fın­dık üre­ti­ci­si­nin ce­bi­ne gir­me­si ge­re­ken do­lar­lar İtal­yan Fer­re­ro’nun ka­sa­sı­na akı­yor. Bize de bu ger­çe­ği giz­le­mek adına taban fiyat gü­zel­le­me­si yap­mak dü­şü­yor!
Üre­ti­ci­de 12-13 lira arası bir fiyat bek­len­ti­si ya­ra­tıl­dık­tan sonra açık­la­nan 16,5 lira baş dön­dür­me­sin! Bu iş ölümü gös­te­rip sıt­ma­ya razı et­mek­tir. Bir de ma­li­yet he­sap­la­rı­na bakın. 
2014’te 100 litre mazot 24 kilo fın­dık­tı. Bugün 100 litre ma­zo­tun kar­şı­lı­ğı 39 kilo fın­dık­tır. 
Gübre, ilaç, kireç, top­lat­ma yev­mi­ye­si, patoz ki­ra­sı, tır­pan, tarım alet ve ma­ki­ne­ler­de­ki kat­la­ma­lı fiyat ar­tış­la­rı­nın he­sa­bı­nı varın siz yapın.
Şimdi düğün za­ma­nı. Eşi­ni­zin dos­tu­nu­zun oğ­lu-kı­zı ev­le­ni­yor. Gün iti­ba­rıy­la çey­rek altın 425 lira. 25,7 kilo fın­dık ge­re­kir. 2014’te çey­rek 11,3 kilo fın­dık­tı. Bu gün gram altın için 15,7 kilo fın­dık sa­ta­cak­sı­nız.
Taban fiyat tak­di­re şa­yan­mış, se­vin­di­ri­ci ge­liş­mey­miş, filan… 
Hadi canım sende!

 ÜRETİCİ AYAK­LA­RI­NI YER­DEN KESTİ

TMO fın­dık alım şart­la­rı­nı açık­la­ya­cak dedik. Biraz aça­lım ki, bu ko­nu­da­ki en­di­şe­le­ri­miz an­la­şı­lır olsun.
Önü­müz­de geç­miş dö­nem­le­re da­ya­lı ve ya­şan­mış de­ne­yim­ler var. TMO’nun şart­la­rı der­ken bun­la­rı kas­te­di­yo­rum.
Ör­ne­ğin TMO, fın­dık alımı için gö­rev­len­di­ril­di­ği yıl­lar­da üre­ti­ci­yi tüc­ca­ra yö­nelt­mek adına ol­ma­dık ku­ral­lar ge­tir­miş­ti. Bun­lar­dan bi­rin­ci­si ve en önem­li­si “Ta­pu­suz ara­zi­le­rin fın­dı­ğı­nı al­ma­mak” şek­lin­dey­di. Henüz 2B’nin adı­nın bile dile ge­ti­ril­me­di­ği gün­ler­de bu şartı öne sür­mek “Fın­dı­ğı­nı tüc­ca­ra ver” de­mek­ti. 
Ha­tır­la­dı­ğım ka­da­rıy­la TMO’nun ver­di­ği cazip fi­yat­tan ya­rar­lan­mak is­te­yen üre­ti­ci­ler trım trım ödünç tapu arama düş­müş­tü.
Bir diğer engel, ko­nu­lan ton ko­ta­sıy­dı. Örnek ola­rak her üre­ti­ci ku­ru­ma en fazla iki ton fın­dık ya­tı­ra­bi­lir­di. 
Bun­la­rın yanı sıra “Fın­dı­ğın ye­te­ri kadar ku­ru­ma­mış” di­ye­rek depo ön­le­rin­den ge­ri­ye çev­ri­len on­lar­ca üre­ti­ci bi­li­yo­rum. 
Hu­bu­bat alı­mın­dan başka bir ma­ha­re­ti ol­ma­yan TMO ele­man­la­rı­nın düş­tü­ğü acık­lı du­rum­la­rı an­lat­mak bile is­te­mi­yo­rum. Dev­re­den çı­ka­rı­lan FİSKOBİRLİK’in ran­dı­man ko­nu­sun­da ye­tiş­miş ele­man­la­rı­na her ne­den­se görev ver­mek kim­se­nin ak­lı­na gel­me­di.
TMO’nun dev­re­ye gir­di­ği ilk yıl alım yer­le­ri so­ru­nu pek yoktu. Hemen her il­çe­de fın­dık­çı­nın ko­lay­ca ula­şa­bi­le­ce­ği de­po­lar buna tah­sis edil­di. Ancak iz­le­yen yıl­lar­da gö­rül­dü ki, bu iş üre­ti­ci­ye aşırı ra­hat­lık sağ­la­mış; hemen sis­tem de­ğiş­ti­ril­di. Ka­ra­su­lu fın­dık­çı­ya Ak­ça­ko­ca veya Ada­pa­za­rı mer­ke­zin­de­ki ad­res­ler gös­te­ril­di: “Git fın­dı­ğı­nı oraya tes­lim et!”
Bir başka konu, üre­ti­ci­ye ve­ri­lecek alım günü ran­de­vu­su… Çok ileri ta­rih­le­re fın­dık­çı iti­bar etmez, tüc­ca­rın yo­lu­nu tutar. Bu da fi­ya­tın 10-12 li­ra­la­ra düş­me­si de­mek­tir.
Bütün bun­la­rı neden ha­tır­la­tı­yo­rum? Onu söy­le­ye­yim…
So­kak­ta kar­şı­laş­tı­ğım fın­dık üre­ti­ci­le­ri­ne taban fi­ya­tı­nı so­ru­yo­rum: “17 lira” kar­şı­lı­ğı ge­li­yor. “Fın­dı­ğı­nı Gi­re­sun’da mı sa­ta­cak­sın?” so­ru­ma gü­le­rek yanıt ve­ri­li­yor. As­lın­da le­vant fın­dı­ğa bi­çi­len de­ğe­rin kaç lira ol­du­ğu bi­li­ni­yor ama ta­van­dan ko­nuş­mak in­san­la­ra ayrı bir keyif ve­ri­yor olsa gerek. Ayak­lar bir türlü yere bas­mı­yor. Üre­ti­ci ye­di­ği resmi ka­zık­lar­dan bir de­ne­yim ka­za­na­ca­ğı­na, ger­çek­leş­me­si bir­çok şar­tın bir­le­şi­mi ile müm­kün ola­cak ha­va­lı va­at­le­re kan­mak­ta hiç sa­kın­ca gör­mü­yor.
FİSKOBİRLİK Yö­ne­tim Ku­ru­lu Baş­ka­nı Lütfi Bay­rak­tar ne diyor? TMO ilk elde 100 bin ton fın­dı­ğı pi­ya­sa­dan çek­mez­se fi­yat­lar dra­ma­tik bir şe­kil­de dü­şe­bi­lir. Ada­mın bir bil­di­ği var ki uya­rı­yor.
Sona sak­la­dı­ğım bir en­di­şe­mi de söy­le­ye­yim: TMO’ya fın­dık ya­tı­ran­lar­dan banka kre­di­le­ri, si­gor­ta ve kredi kartı borç­la­rı tah­si­li gibi cin­lik (as­lın­da hin­lik) dev­re­ye gi­re­bi­lir mi?
Bir ton kömür yar­dı­mı ya­pa­ca­ğı ga­ri­ban­dan, borç harç­la yarım ya­ma­lak ta­mam­la­ya­bil­di­ği tek göz ev için iskân bel

 Gözüm ku­la­ğım Hen­dek’te

Hen­dek’te yeni bir ad­li­ye bi­na­sı ya­pıl­ma­sı dü­şü­nü­lü­yor. Yer ola­rak ta Fis­ko­bir­lik’e ait üze­rin­de 5 depo ve bir idare bi­na­sı bu­lu­nan 14 dönüm bü­yük­lü­ğün­de­ki FİS-KOBİRLİK ara­zi­sin­de karar kı­lın­mış. Eğer bü­rok­ra­tik iş­lem­ler ta­mam­la­nır ve arazi Ada­let Ba­kan­lı­ğı’na dev­re­di­lir­se bu­ra­ya ad­li­ye bi­na­sı ya­nın­da hakim ve sav­cı­la­ra loj­man ya­pıl­ma­sı da dü­şü­nü­lü­yor­muş.
Hen­dek’e nok­ta­yı koyup Ka­ra­su’ya dö­nü­yo­rum. Bi­li­yor­su­nuz il­çe­miz­de benim bil­di­ğim FİSKO-BİRLİK’e ait hiz­met bi­na­sı­nın ve bir de­po­nun ol­du­ğu Lise Cad­de­si’ndeki yerle, Ka­ra­su çı­kı­şın­da fın­dık kırma fab­ri­ka­sı­nın ol­du­ğu bü­yük­çe bir arazi bu­lu­nu­yor. İnö-nü İlko­ku­lu’na arsa ara­nır­ken mer­kez­de­ki Fisko ar­sa­sı dü­şü­nül­müş­tü ve orası sa­tı­lık­tı. Çe­şit­li en­gel­ler yü­zün­den bu satış ger­çek­leş­me­di. Şimdi yine İnönü’ye arsa ara­nı­yor.
Sa­de­ce FİSKO ara­zi­si değil tabi ki... Tarım Kredi de mer­kez­de TIR’larla gübre in­di­rip iş ma­ki­ne­si bin­di­ri­yor. “Bu­ra­da böyle olmaz” diyen yok!
Ben Hen­dek’i iz­li­yo­rum. Orada devir ger­çek­leş­sin, son­ra­sın­da gö­rü­şü­rüz!

 

Diğer Yazıları
  • PAYLAŞ
  • İzlenme : 76