Taban fiyatın güzelleme!


Fın­dık taban fi­ya­tı açık­lan­dı; böl­ge­miz­de 16,5 lira. Geçen se­zo­nun or­ta­la­ma­sı 13 li­ray­dı. Artış oranı yüzde 27 ci­va­rın­da.

Zi­ra­at Oda­la­rı Baş­kan­la­rı açık­la­ma yaptı: “Se­vin­di­ri­ci ge­liş­me”, Dev­let çift­çi­ye sahip çıktı”, “Çift­çi olum­lu kar­şı­la­dı.” Fis­ko­bir­lik ise “Tak­di­re şayan” ya­kış­tır­ma­sı­nı uygun bul­muş!
Arada, “Daha fazla bek­li­yor­duk” türü çat­lak ses­ler de çı­kı­yor!
Ka­mu­oyun­da fi­ya­tın düşük ola­ca­ğı şek­lin­de bir algı hâ­kim­di. Ekrem İma­moğ­lu rüz­gâ­rı ile ik­ti­dar par­ti­si için­de baş­la­yan ‘ikiz doğum san­cı­la­rı’ taban fi­ya­tı­nın hasat baş­la­ma­dan açık­lan­ma­sı­nın yo­lu­nu açtı.
Şimdi TMO fın­dık alım şart­la­rı­nı açık­la­ya­cak. Fın­dı­ğın net fi­ya­tı o zaman belli ola­cak.
Ser­best pi­ya­sa­nın şe­kil­len­me­si bu şart­la­ra bağlı… Sto­paj ke­sin­ti­si ne kadar? TMO alım mer­ke­zi veya mer­kez­le­ri­ni ne­re­le­re ku­ra­cak? Alım­da kota var mı? Bun­lar bi­lin­me­yen­ler.
Ka­ra­su’daki bazı tüc­car­lar­la ko­nuş­tum. “Açık­la­ma­nın pi­ya­sa­da­ki kar­şı­lı­ğı 15 li­ra­dır” di­yor­lar. Tür­ki­ye dı­şın­da fın­dık üre­ten bazı ül­ke­ler­de­ki re­kol­te dü­şü­şü ve bizim re­kol­te­nin bek­len­ti­le­rin al­tın­da kal­ma­sı gibi et­ken­ler fi­ya­tı bir mik­tar yük­sel­te­bi­lir. 
Üre­ti­ci ise “20 lira ol­say­dı iyiy­di ama buna da şükür” diyor. 
Bana so­rar­sa­nız, 15 Ekim 2018’de ka­le­me al­dı­ğım “Fer­re­ro’nun fendi” baş­lık­lı ya­zım­da­ki gö­rüş­ler­den milim sap­mış de­ği­lim. 
Orada bazı kar­şı­laş­tır­ma­lar yap­mış­tım. 
Ağus­tos 2014’te dolar kuru 2,15; fın­dık taban fi­ya­tı or­ta­la­ma 13 li­ray­dı… Yani 1 kilo fın­dık 6 dolar edi­yor­du.
Taban fi­ya­tın açık­lan­dı­ğı gün dolar kuru 5.67; yani bir kilo fın­dık 2,91 dolar edi­yor.
2014-2019 ara­sın­da­ki yıl­la­ra ba­kı­yo­ruz. 2015’te bir kilo fın­dık 3.96, 2016’da 3.38, 2017’de 2.90, 2018’de 1.98 dolar. 
Yani ön­ce­ki beş yılın or­ta­la­ma­sı 3.64 dolar. Bu he­sa­ba göre bu gün fın­dı­ğın en az 20 lira ol­ma­sı ge­re­kir­di.
2014’te 6 do­la­ra kadar tır­ma­nan fın­dık neden iz­le­yen yıl­lar­da te­pe­tak­lak oldu? 
Bu so­ru­nun ya­nı­tı 7 Tem­muz 2014’te ulu­sal ga­ze­te­le­rin say­fa­la­rı­na düşen şu ha­ber­de giz­li­dir: “Oltan Gıda, İtal­yan çi­ko­la­ta devi Fer­re­ro Grubu’na sa­tıl­dı.”
Tarım ya­za­rı Ali Ekber Yıl­dı­rım aynı gün şun­la­rı söy­lü­yor­du:
“Tür­ki­ye’nin fın­dık devi Oltan Gıda, 2002 yı­lın­dan bu yana fın­dık­ta ih­ra­cat şam­pi­yo­nu­dur. 500 büyük sa­na­yi ku­ru­lu­şu araş­tır­ma­sın­da 55. sı­ra­da yer alan Oltan Gıda’nın, Tür­ki­ye’nin en büyük fın­dık alı­cı­sı olan Nu­tel­la ve Kin­der’in üre­ti­ci­si Fer­re­ro’ya sa­tıl­ma­sı dünya fın­dık pi­ya­sa­sı­nı ve çi­ko­la­ta sek­tö­rü­nü doğ­ru­dan et­ki­le­ye­cek­tir”
İzaha gerek var mı? Oltan’ın sa­tı­şın­dan iti­ba­ren Ka­ra­de­niz­li fın­dık üre­ti­ci­si­nin ce­bi­ne gir­me­si ge­re­ken do­lar­lar İtal­yan Fer­re­ro’nun ka­sa­sı­na akı­yor. Bize de bu ger­çe­ği giz­le­mek adına taban fiyat gü­zel­le­me­si yap­mak dü­şü­yor!
Üre­ti­ci­de 12-13 lira arası bir fiyat bek­len­ti­si ya­ra­tıl­dık­tan sonra açık­la­nan 16,5 lira baş dön­dür­me­sin! Bu iş ölümü gös­te­rip sıt­ma­ya razı et­mek­tir. Bir de ma­li­yet he­sap­la­rı­na bakın. 
2014’te 100 litre mazot 24 kilo fın­dık­tı. Bugün 100 litre ma­zo­tun kar­şı­lı­ğı 39 kilo fın­dık­tır. 
Gübre, ilaç, kireç, top­lat­ma yev­mi­ye­si, patoz ki­ra­sı, tır­pan, tarım alet ve ma­ki­ne­ler­de­ki kat­la­ma­lı fiyat ar­tış­la­rı­nın he­sa­bı­nı varın siz yapın.
Şimdi düğün za­ma­nı. Eşi­ni­zin dos­tu­nu­zun oğ­lu-kı­zı ev­le­ni­yor. Gün iti­ba­rıy­la çey­rek altın 425 lira. 25,7 kilo fın­dık ge­re­kir. 2014’te çey­rek 11,3 kilo fın­dık­tı. Bu gün gram altın için 15,7 kilo fın­dık sa­ta­cak­sı­nız.
Taban fiyat tak­di­re şa­yan­mış, se­vin­di­ri­ci ge­liş­mey­miş, filan… 
Hadi canım sende!

 ÜRETİCİ AYAK­LA­RI­NI YER­DEN KESTİ

TMO fın­dık alım şart­la­rı­nı açık­la­ya­cak dedik. Biraz aça­lım ki, bu ko­nu­da­ki en­di­şe­le­ri­miz an­la­şı­lır olsun.
Önü­müz­de geç­miş dö­nem­le­re da­ya­lı ve ya­şan­mış de­ne­yim­ler var. TMO’nun şart­la­rı der­ken bun­la­rı kas­te­di­yo­rum.
Ör­ne­ğin TMO, fın­dık alımı için gö­rev­len­di­ril­di­ği yıl­lar­da üre­ti­ci­yi tüc­ca­ra yö­nelt­mek adına ol­ma­dık ku­ral­lar ge­tir­miş­ti. Bun­lar­dan bi­rin­ci­si ve en önem­li­si “Ta­pu­suz ara­zi­le­rin fın­dı­ğı­nı al­ma­mak” şek­lin­dey­di. Henüz 2B’nin adı­nın bile dile ge­ti­ril­me­di­ği gün­ler­de bu şartı öne sür­mek “Fın­dı­ğı­nı tüc­ca­ra ver” de­mek­ti. 
Ha­tır­la­dı­ğım ka­da­rıy­la TMO’nun ver­di­ği cazip fi­yat­tan ya­rar­lan­mak is­te­yen üre­ti­ci­ler trım trım ödünç tapu arama düş­müş­tü.
Bir diğer engel, ko­nu­lan ton ko­ta­sıy­dı. Örnek ola­rak her üre­ti­ci ku­ru­ma en fazla iki ton fın­dık ya­tı­ra­bi­lir­di. 
Bun­la­rın yanı sıra “Fın­dı­ğın ye­te­ri kadar ku­ru­ma­mış” di­ye­rek depo ön­le­rin­den ge­ri­ye çev­ri­len on­lar­ca üre­ti­ci bi­li­yo­rum. 
Hu­bu­bat alı­mın­dan başka bir ma­ha­re­ti ol­ma­yan TMO ele­man­la­rı­nın düş­tü­ğü acık­lı du­rum­la­rı an­lat­mak bile is­te­mi­yo­rum. Dev­re­den çı­ka­rı­lan FİSKOBİRLİK’in ran­dı­man ko­nu­sun­da ye­tiş­miş ele­man­la­rı­na her ne­den­se görev ver­mek kim­se­nin ak­lı­na gel­me­di.
TMO’nun dev­re­ye gir­di­ği ilk yıl alım yer­le­ri so­ru­nu pek yoktu. Hemen her il­çe­de fın­dık­çı­nın ko­lay­ca ula­şa­bi­le­ce­ği de­po­lar buna tah­sis edil­di. Ancak iz­le­yen yıl­lar­da gö­rül­dü ki, bu iş üre­ti­ci­ye aşırı ra­hat­lık sağ­la­mış; hemen sis­tem de­ğiş­ti­ril­di. Ka­ra­su­lu fın­dık­çı­ya Ak­ça­ko­ca veya Ada­pa­za­rı mer­ke­zin­de­ki ad­res­ler gös­te­ril­di: “Git fın­dı­ğı­nı oraya tes­lim et!”
Bir başka konu, üre­ti­ci­ye ve­ri­lecek alım günü ran­de­vu­su… Çok ileri ta­rih­le­re fın­dık­çı iti­bar etmez, tüc­ca­rın yo­lu­nu tutar. Bu da fi­ya­tın 10-12 li­ra­la­ra düş­me­si de­mek­tir.
Bütün bun­la­rı neden ha­tır­la­tı­yo­rum? Onu söy­le­ye­yim…
So­kak­ta kar­şı­laş­tı­ğım fın­dık üre­ti­ci­le­ri­ne taban fi­ya­tı­nı so­ru­yo­rum: “17 lira” kar­şı­lı­ğı ge­li­yor. “Fın­dı­ğı­nı Gi­re­sun’da mı sa­ta­cak­sın?” so­ru­ma gü­le­rek yanıt ve­ri­li­yor. As­lın­da le­vant fın­dı­ğa bi­çi­len de­ğe­rin kaç lira ol­du­ğu bi­li­ni­yor ama ta­van­dan ko­nuş­mak in­san­la­ra ayrı bir keyif ve­ri­yor olsa gerek. Ayak­lar bir türlü yere bas­mı­yor. Üre­ti­ci ye­di­ği resmi ka­zık­lar­dan bir de­ne­yim ka­za­na­ca­ğı­na, ger­çek­leş­me­si bir­çok şar­tın bir­le­şi­mi ile müm­kün ola­cak ha­va­lı va­at­le­re kan­mak­ta hiç sa­kın­ca gör­mü­yor.
FİSKOBİRLİK Yö­ne­tim Ku­ru­lu Baş­ka­nı Lütfi Bay­rak­tar ne diyor? TMO ilk elde 100 bin ton fın­dı­ğı pi­ya­sa­dan çek­mez­se fi­yat­lar dra­ma­tik bir şe­kil­de dü­şe­bi­lir. Ada­mın bir bil­di­ği var ki uya­rı­yor.
Sona sak­la­dı­ğım bir en­di­şe­mi de söy­le­ye­yim: TMO’ya fın­dık ya­tı­ran­lar­dan banka kre­di­le­ri, si­gor­ta ve kredi kartı borç­la­rı tah­si­li gibi cin­lik (as­lın­da hin­lik) dev­re­ye gi­re­bi­lir mi?
Bir ton kömür yar­dı­mı ya­pa­ca­ğı ga­ri­ban­dan, borç harç­la yarım ya­ma­lak ta­mam­la­ya­bil­di­ği tek göz ev için iskân bel

 Gözüm ku­la­ğım Hen­dek’te

Hen­dek’te yeni bir ad­li­ye bi­na­sı ya­pıl­ma­sı dü­şü­nü­lü­yor. Yer ola­rak ta Fis­ko­bir­lik’e ait üze­rin­de 5 depo ve bir idare bi­na­sı bu­lu­nan 14 dönüm bü­yük­lü­ğün­de­ki FİS-KOBİRLİK ara­zi­sin­de karar kı­lın­mış. Eğer bü­rok­ra­tik iş­lem­ler ta­mam­la­nır ve arazi Ada­let Ba­kan­lı­ğı’na dev­re­di­lir­se bu­ra­ya ad­li­ye bi­na­sı ya­nın­da hakim ve sav­cı­la­ra loj­man ya­pıl­ma­sı da dü­şü­nü­lü­yor­muş.
Hen­dek’e nok­ta­yı koyup Ka­ra­su’ya dö­nü­yo­rum. Bi­li­yor­su­nuz il­çe­miz­de benim bil­di­ğim FİSKO-BİRLİK’e ait hiz­met bi­na­sı­nın ve bir de­po­nun ol­du­ğu Lise Cad­de­si’ndeki yerle, Ka­ra­su çı­kı­şın­da fın­dık kırma fab­ri­ka­sı­nın ol­du­ğu bü­yük­çe bir arazi bu­lu­nu­yor. İnö-nü İlko­ku­lu’na arsa ara­nır­ken mer­kez­de­ki Fisko ar­sa­sı dü­şü­nül­müş­tü ve orası sa­tı­lık­tı. Çe­şit­li en­gel­ler yü­zün­den bu satış ger­çek­leş­me­di. Şimdi yine İnönü’ye arsa ara­nı­yor.
Sa­de­ce FİSKO ara­zi­si değil tabi ki... Tarım Kredi de mer­kez­de TIR’larla gübre in­di­rip iş ma­ki­ne­si bin­di­ri­yor. “Bu­ra­da böyle olmaz” diyen yok!
Ben Hen­dek’i iz­li­yo­rum. Orada devir ger­çek­leş­sin, son­ra­sın­da gö­rü­şü­rüz!

 

Diğer Yazıları
  • PAYLAŞ
  • İzlenme : 149