banner192
banner199

10 Başlıkta Grip ve COVID-19: Bir taşla iki kuş vurabilir miyiz?

banner208

Koç Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı öğretim üyelerinden Prof. Dr. Önder Ergönül ve Doç. Dr. Şiran Keske COVİD-19 salgını ile girmekte olduğumuz mevsimin hastalıklarından grip konusunda bir makale kaleme aldılar. Herkese Bilim Teknoloji Dergisi’nin 2 Ekim 2020 tarih ve 236 sayılı nüshasında yayımlanan makaleyi yararlı olacağı düşüncesiyle okuyucularımıza sunuyoruz.

banner207
10 Başlıkta Grip ve COVID-19: Bir taşla iki kuş vurabilir miyiz?
banner197

İki farklı virüs ve iki farklı hastalık

Grip ve COVID-19 solunum yollarını etkileyen farklı virüslerin neden olduğu hastalıklardır. Bildiğimiz gibi kuzey yarım küre için grip olguları Kasım ayında başlamakta ve yıllara göre değişmekle beraber Mart, Nisan aylarına kadar sürebilmektedir. Bu nedenle bu dönemlerde grip ve COVID-19 gibi belirtileri birbirine benzeyen hastalıkları sıkça görebiliriz. Hatta aynı kişide her iki virüsün aynı anda enfeksiyona yol açma ihtimali de bulunmaktadır.

COVID-19’a neden olan virüs SARS CoV-2, gribin etkeni ise İnfluenza virüsüdür. Her iki hastalığın da benzer semptomları olduğundan bu hastalıkları birbirinden ayırt etmek zor olabilir. Her ne kadar COVID-19 konusunda birçok bilinmeyen özellik olsa da grip ve COVID-19’u benzerliklerini ve farklılıklarını şu şekilde özetleyebiliriz.

1-Semptom ve Bulgular

Her iki hastalık da hafiften ciddi hastalık tablosuna kadar değişen klinik durumlara sahiptir.

Ortak semptomları: Ateş, yorgunluk, boğaz ağrısı, öksürük, solunum sıkıntısı, burun akıntısı, eklem ağrısı, kas ağrısı, baş ağrısı, özellikle çocuklarda bulantı kusma.

Farklılıkları: COVID-19’da gripten farklı olarak tat ve koklama duyusu kaybı görülebilir. Gripte, zatürre (viral pnömoni) daha az görülür.

2-Kuluçka ve hastalık süresi

Gripte kuluçka süresi ortalama 2 gün iken COVID-19'da bu süre 5-6 gündür. COVID-19’da kuluçka süresi 14 güne kadar uzayabilmektedir. Gripte belirti ve bulgular genellikle 3-4 günde en fazla 1 haftada tamamen geçerken, COVID-19’da hastalık 2-3 haftaya kadar uzayabilmektedir.

 3-Bulaştırıcılık Süresi

Influenzada hastalık belirtileri ortaya çıkmadan 1 gün önce kişiler virüsü bulaştırabilmektedirler. C0VID-19’da ise bu sürenin 2 gün olduğu tahmin edilmektedir. Hastalık belirtileri ortaya çıktıktan sonra grip hastası 3-4 gün, en fazla 7 gün virüsü bulaştırabilmektedir. COVID-19 hastası ise ilk belirti başladıktan sonra 10-14 gün virüsü bulaştırmaktadır.

4-Bulaşma Yolu

Her iki hastalık da insandan insana yakın temas ile (2 metreden daha az mesafe) bulaşabilmektedir. Her ikisi de damlacık yolu (öksürük, hapşırık, burun akıntısı, konuşma) ile bulaşmaktadır. Virüs içeren sekresyonların bulaştığı yüzeylerden de eller aracılığı ile virüs bulaşabilmektedir. Her iki hastalıkta da asemptomatik (hiçbir belirti gelişmeyen) olarak hastalığı geçiren kişiler bulaştırıcı olabilmektedir. COVID-19 etkeni olan SARS CoV-2, influenza virüsüne göre daha bulaştırıcıdır.

5-Risk Grupları

Her iki hastalığı belli kişiler ağır geçirmektedir. Bu kişiler; yaşlılar, kronik hastalığı olanlar (Diyabet hastalığı, kalp hastalığı olanlar, kanser hastalan, romatizmal hastalığı olanlar), aşın kilolu kişiler, hamileler.

COVID-19 hastalığı özellikler erkeklerde daha ağır seyretmektedir.

6-Çocuklar

C0V|D-19, çocuklarda daha hafif seyretmektedir. Grip ise COVID-19 un aksine 2 yaş altı çocuklarda daha ağır seyretmektedir. Okul çağı çocukları COVID-19’un büyüklere taşınması açısından önemlidir.

7-Tanı

Her iki hastalığın tanısında da moleküler bazlı tanı yöntemleri kullanılmaktadır. Ancak bu tanı yöntemlerinin duyarlılığı COVID-19’da %50’lerdedir ve bu nedenle testin negatif olarak sonuçlanması hastalığın olmadığını göstermez. Bu nedenle akciğer tomografisi de tanı koymak için kullanılabilir. Kendine özgü bazı tipik tomografi bulguları vardır. Buna rağmen grip COVID-19 ayrımını tomografi ile yapabilmek her zaman mümkün olamamaktadır. Özellikle de hastalığı erken aşamalarında akciğer tomografisinde anormal bulgular görülmeyebilir. Gripte tanı belirti, bulgular ve moleküler bazlı tanı yöntemleri ile konabilmektedir.                           

8-Tedavi

Her iki hastalıkta da hastalığı ağır geçiren kişiler hastanede yatarak izlenmekte, destek tedavisi ile semptomlara yönelik tedaviler verilmektedir.

Gripte tedavide kullanılabilecek etkili anti-viral tedaviler bulunmaktadır ve grip şüphesi ortaya çıkar çıkmaz bu anti-virallere başlanmalıdır. COVID-19 tedavisinde etkili bir anti-viral henüz bulunmamaktadır. Remdesivir adlı ilacın hastanede yatış süresini kısalttığı bildirilmiştir.

Favipiravir, Japonya’da kullanılan bir grip ilacıdır. CO- VID-19'da da bazı ülkelerde kullanılmaktadır. COVID-19’da etkisi halen tartışılan bir ilaç olsa da, her iki enfeksiyon için kullanımı ilginç bir deneyim olacaktır. Favipiravirin gripte etkisini de ilk kez bu yıl gözleme şansımız olacak.

9-Aşılar

Kişileri gripten korumak için onay almış çok sayıda grip aşısı bulunmaktadır. Bu aşılar her yıl bir önceki yıl en sık görülen grip virüs tiplerine göre hazırlanmaktadır. CO- VID-19'u önlemek için onay almış herhangi bir aşı henüz yoktur. Faz 3 çalışması süren 5-6 aşı çalışması vardır. Bu aşılar et kin ve güvenli bulunmaları halinde en erken 3 ay içinde kullanıma hazır hale gelebileceklerdir. Dolayısıyla önümüzdeki sonbahar ve kış aylarına yetişmesi çok zor görünmektedir. Ancak etkili bir aşının tüm dünya tarafından talep göreceğini düşünürsek aşının tüm insanlara ulaşması 1 yıl ve hatta daha fazla sürebilir.      

Zatürre aşıları olarak bilinen Streptococcus pneumoniae’ye karşı koruyucu olan aşılar ise risk gruplarına yapılmalıdır. Risk grupları, 65 yaş üstü herkes ve kronik hastalığı olanlar olarak belirlenmiştir. Bu aşının Sağlık Bakanlığı rutin aşılama şemasında olduğunu hatırlatırız.

10-Korunma

Korunmada temel önlemler her iki hastalıkta benzerdir. Sosyal mesafenin korunması, maske kullanımı ve el hijyeni korunmada dikkate alınması gereken temel yöntemlerdir.

Sonuç olarak iki enfeksiyonu ayırt etmek kolay değildir. COVID-19'dan korunmak için toplumda uygulanan yöntemlerin gripten korunmaya katkı sunacağı ve grip hasta sayısının geçmiş yıllara göre daha az olacağı tahmin edilmektedir. Etkili bir tedavisi ve aşısı olmaması nedeniyle COVID-19’dan korunmak büyük önem taşımaktadır. Güvenli sosyal mesafenin sağlanması, yakın temas olasılığınsa maske kullanılması ve el hijyenine uyumun artırılması ile her iki hastalıktan da korunabiliriz. Tedavi ve korunma yöntemlerinin benzerliği nedeniyle bir taşla iki kuş vurmak mümkün olabilir.

Cihan Ersöz

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner202

banner201